zaaien, aan de slag ... 

 ... ieder doet dat op zijn of haar eigen manier. De meesten beginnen met de adviezen vanuit een boekje of het internet. Zo ben ook ik ooit begonnen.

Bij het maken van deze pagina moest ik een afweging maken tussen het herhalen van datgene dat in de boekjes en op diverse sites staat of mijn eigen zaaimethode beschrijven.

Ik denk zelf dat men het meeste heeft aan de laatste optie. Natuurlijk heeft ieder de keuze het op de traditionele manier, de eigen manier of misschien ook mijn manier (of onderdelen daarvan) te doen.

Gecontroleerd zaaien
Gecontroleerd zaaien is het zaaien in potjes of het zaaien in zakjes en het proces volgen tot je de planten voldoende doorgeworteld opgekweekt hebt om ze in de tuin uit te planten.

Mijn manier is het zaaien in plastic potjes van 10x10 cm . Niet omdat dat een wet is of zo, maar gewoon omdat ik dat het prettigst vind. In alles dat ik hieronder beschrijf ga ik daar vanuit.

Ook eenjarigen zaai ik meestal in potjes, ook soms de soorten die erom bekend staan niet tegen verplanten te kunnen (die met een penwortel), die krijgen van mij een eigen potje van waaruit ik ze in de tuin uitplant.

Welke zaaigrond
Het moet luchtig, voldoende maar niet tè vochtig, vocht vasthoudend en vrij van beestjes, grove delen en schimmels zijn. De verhouding van mijn zaaigrond is 2 delen gezeefde turf, 2 delen grofkorrelig zand (guszand, dat is zand waarmee vloeren gesmeerd worden en te koop bij de bouwmaterialenhandel) en ik doe er een klein beetje (40 gram op de 10 liter) kalk (let op: niet alle zaden stellen kalk op prijs) en een schepje superfosfaat in. Om het geheel nog luchtiger te maken kun je er ook nog een deeltje vermiculiet doorheen doen.

Het zand dat je bij de bouwmaterialenhandel koopt moet eerst goed gewassen worden. Dat doe je door een emmer voor de helft te vullen met zand en vervolgens de kraan er boven aan de zetten en al rustigjes roerende de emmer te laten overstromen tot het water helder is.

Vermiculiet is een mineraal dat gebruikt wordt als isolatielaag bij de openhaarden-bouw. Voor de aanschaf moet je het dus in die richting zoeken(bouwmaterialen-handel, openhaardenbouw, ...). En natuurlijk kun je ook kant-en-klare zaaigrond kopen, zeker als je maar een aantal zaadjes gaat zaaien.
 

Verontreinigde zaaigrond
Het best kun je altijd goede materialen gebruiken. het kan echter eens voorkomen dat je eerder gebruikte grond weer wil benutten. Als je het niet helemaal vertrouwt, dan kun je eventuele ziektekiemen en zaden die erin zitten vernietigen door het bakje gedurende een aantal minuten op de hoogste stand in de magnetron te zetten.
 
Kiemschimmels
Dat komt het meest voor bij het binnen voorzaaien en als je verkeerde materialen hebt gebruikt (vuile potjes, oude zaaigrond, ...). Ook bij het zaaien is het hygiënisch werken belangrijk. De kiemplantjes beschadigen bij het steeltje en vallen om. Als je daarvan last hebt kun je nevelen met een schimmelwerend middel. Beter is echter preventieve maatregelen te nemen: zorg dat de zaaigrond niet te vochtig is en hou de zaaibak niet helemaal afgesloten, zodat de lucht kan circuleren.
 
Waarin te zaaien
Ik zaai altijd in potjes van 10 x 10, maar dat is uiteraard een persoonlijke smaak. Je kunt van alles gebruiken: liter (ijs) bakken, bakjes van de afhaal-chinees, koffiebekers (goed voor lathyrus, papavers en afrikaantjes), turfpotjes, zaaitrays, van die setjes waarin ze bij het tuincentrum perkgoed in verkopen (2 x 8 of 2 x 10, lekker klein maatje is mijn ervaring), ... eigenlijk teveel om op te noemen. In de eerste drie soorten moet je wel onderin de bak gaatjes maken waar het vocht opgezogen kan worden en waar het water weg lopen kan.
 
Zaaiklaar maken
Ik neem daar voor een stapelbox (maar een diep dienblad of zo kan ook) en doe daar een laagje van 5 cm lauwwarm water in. Ik vul de benodigde potjes met zaaigrond en zet die potjes in de stapelbox zodat de potjes het water op kunnen nemen. De potjes zijn voldoende vochtig als de bovenzijde donker begint te kleuren. Het kan zijn dat je meerdere malen water moet bijvullen (vooral als je net als ik 20 potjes tegelijk voorbereidt).
 
Het zaaien
Ik zaai afhankelijk van de grootte van de kiemplant 1, 5, of 9 zaden per potje. Ik ga er vanuit dat er zo 2 cm rondom de zaailing vrij moet zijn. Ik werk graag met een pincet om de zaden op de zaaigrond te leggen. Een pietepeuterig werkje, dat wel, maar je weet dan tenminste wat je zaait en vooral dat je niet te dik zaait. Want dat is dikwijls de grootste fout die ieder maakt: veel te veel en te dicht op elkaar zaaien. Gevolg is dat de plantjes zich niet goed kunnen ontwikkelen en de kans op schimmels groter wordt. Wil je toch gewoon uit het zakje zaaien, zorg dan altijd dat je dicht bij de zaaiaarde strooit, zodat de zaden niet weg kunnen springen. Al naar gelang het aantal planten ik wil, zaai ik in 1, 2 of 3 potjes dezelfde soort zaden. Ook maakt het wat uit hoe kiemkrachtig het zaad is (je moet dan wat meer zaaien dan het aantal planten dat je voor ogen hebt.).
 
Steeklabel
Je kunt daarvoor steeklabels in de winkel kopen. Als je echter zoals ik heel veel zaait, dan wordt dat een kostbare geschiedenis. Ik heb een oplossing gevonden door verticale lamellen van plastic jaloezieën in strookjes van 2-3 cm te knippen en daarop met een watervaste viltstift te schrijven.

Gebruik geen stift die je ook voor cd-roms gebruikt, want die zijn niet altijd te vertrouwen (ze verbleken soms of je veegt de tekst er gemakkelijk vanaf). Ik gebruik een Edding 400 permanent marker en die houdt zich goed. Niets is zo hatelijk als je op een gegeven moment eindelijk een kiemplantje ziet opkomen en het label verbleekt is...
 
Afronden zaaiwerk
Als alle potjes gevuld zijn en van een label voorzien zet ik ze in de koudebak. Heb je die niet, dan kun je daarvoor ook een alternatieve koude bak (stapelbox) gebruiken. Zet daarvoor alle potjes in de bak, laat ze zich matig volzuigen met water, neem een transparant afdekplaatje (glas, plastic, kunststof, ...) van iets groter dan de omtrek van de bovenzijde stapelbox en leg deze op de box. Zet deze vervolgens op een lichte plek (nooit in de volle zon) en zorg dat de temperatuur voldoende hoog is (afhankelijk van de soorten kiemplantjes die je erin hebt staan. Perkgoed heeft een hogere temperatuur nodig dan bepaalde vaste planten). Zorg dat de potjes altijd voldoende vochtig maar nooit nat zijn. Te droog is funest voor je zaaisel, maar te nat eveneens.
 
Afharden
In de kas of kweekbak opgekweekte jonge planten moeten voor ze aan de buitenlucht blootgesteld worden langzaam wennen aan de temperatuur en weersomstandigheden buiten de veilige omgeving van de kweekbak of alternatieve koudebak.

   ...... (wordt eventueel aangevuld met wat nog meer interessant kan zijn.
Inbreng is welkom...)

Bijgewerkt: 5 maart 2008